യുദ്ധം തീർന്നാലും പരിസ്ഥിതി ആഘാതങ്ങളൊടുങ്ങില്ല

യുദ്ധം എന്നത് കേവലം മനുഷ്യ ജീവനുകളുടെയും ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളുടെയും നാശം മാത്രമല്ല, അത് ഭൂമിയുടെ ജീവവായുവിന് മേല്‍ ഏല്‍പ്പിക്കുന്ന മാരകമായ മുറിവ് കൂടിയാണ്. ആധുനിക ലോകം കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്കപ്പെടുമ്പോഴും, യുദ്ധമുഖങ്ങളില്‍ നിന്ന് പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന വിഷവാതകങ്ങള്‍ ആഗോളതാപനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുന്നുണ്ട്. തോക്കുകളും മിസൈലുകളും വെറും മണ്ണില്‍ മാത്രമല്ല മറിച്ച് നാം ശ്വസിക്കുന്ന വായുവിലും വരും തലമുറയുടെ നിലനില്‍പ്പിലുമാണ് മുറിവുകളുണ്ടാക്കുന്നത്. സമകാലിക പശ്ചാത്തലത്തില്‍, പ്രത്യേകിച്ച് ഇസ്‌റാഈല്‍- ഇറാന്‍ സംഘര്‍ഷങ്ങളും അമേരിക്കയുടെ സൈനിക ഇടപെടലുകളും പരിശോധിക്കുമ്പോള്‍, വായു മലിനീകരണത്തിന്റെ ഒരു ആഗോള ദുരന്തത്തിലേക്കാണ് അവ വിരല്‍ ചൂണ്ടുന്നത്.

യുദ്ധത്തിന്റെ കാര്‍ബണ്‍ പാദമുദ്ര (Carbon Footprint) എന്നത് അതിഭീമമാണ്. സമാധാനകാലത്തെ വ്യവസായശാലകളും വാഹനങ്ങളും പുറത്തുവിടുന്ന പുകയെക്കാള്‍ മാരകവും അനിയന്ത്രിതവുമാണ് യുദ്ധഭൂമികളില്‍ നിന്ന് ഉയരുന്ന വിഷപ്പുകകള്‍. കോണ്‍ഫ്ലിക്റ്റ് ആന്‍ഡ് എന്‍വയോണ്‍മെന്റ്ഒബ്‌സര്‍വേറ്ററിയുടെ (സി ഇ ഒ ബി എസ്) പഠനങ്ങള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ലോകത്തെ എല്ലാ സൈനിക സംവിധാനങ്ങളെയും ഒരു രാജ്യമായി കണക്കാക്കുകയാണെങ്കില്‍, കാര്‍ബണ്‍ ഉത്പാദനത്തില്‍ അത് ലോകത്ത് നാലാം സ്ഥാനത്തായിരിക്കും എന്നാണ്. അതായത് വലിയ തോതിലുള്ള അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണം ലോകത്തെ സൈന്യങ്ങള്‍ ചേര്‍ന്ന് ഉണ്ടാക്കുന്നു എന്നര്‍ഥം.

ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പെട്രോളിയം ഉപഭോക്താവ് എന്ന പേര് യു എസ് സൈന്യത്തിന് സ്വന്തമാണ്. ഒരു ആധുനിക യുദ്ധവിമാനം (ഉദാഹരണത്തിന് എഫ്-35) ഒരു മണിക്കൂര്‍ പറക്കുമ്പോള്‍ ഏകദേശം 28,000 ലിറ്റര്‍ ഇന്ധനമാണ് ദഹിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത് പുറന്തള്ളുന്ന കാര്‍ബണ്‍ ഡയോക്‌സൈഡ് ഒരു ശരാശരി കുടുംബം പത്ത് വര്‍ഷം കൊണ്ട് പുറത്തുവിടുന്ന മലിനീകരണത്തിന് തുല്യമാണ്. ഇറാന്‍- ഇസ്‌റാഈല്‍ സംഘര്‍ഷത്തില്‍ അമേരിക്കന്‍ പടക്കപ്പലുകളുടെയും വിമാനങ്ങളുടെയും ചലനങ്ങള്‍ മാത്രം ടണ്‍ കണക്കിന് കാര്‍ബണ്‍ ഡയോക്‌സൈഡ് ആണ് അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ഓരോ ദിവസവും പമ്പ് ചെയ്യുന്നത്.

സമീപകാലത്തെ ഇറാന്‍- ഇസ്‌റാഈല്‍ സംഘര്‍ഷങ്ങള്‍ മിഡില്‍ ഈസ്റ്റിലെ വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെ ഗുരുതരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇസ്‌റാഈലിന്റെ വ്യോമാക്രമണങ്ങള്‍ ഇറാന്റെ എണ്ണശുദ്ധീകരണ ശാലകളെയും സംഭരണികളെയും ലക്ഷ്യം വെക്കുമ്പോള്‍ ഉണ്ടാകുന്ന വമ്പിച്ച തീപ്പിടിത്തങ്ങള്‍ ആഴ്ചകളോളം നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന വിഷപ്പുകയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. കത്തിയെരിയുന്ന ഹൈഡ്രോ കാര്‍ബണുകള്‍ “ബ്ലാക്ക് കാര്‍ബണ്‍’ ആയി അന്തരീക്ഷത്തില്‍ തങ്ങിനില്‍ക്കുകയും സൂര്യപ്രകാശത്തെ ആഗിരണം ചെയ്ത് അന്തരീക്ഷ താപനില വര്‍ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം 999 എന്ന മരണ സാധ്യതയുള്ള തലത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു.

2026ലെ കണക്കുകള്‍ പ്രകാരം ഗസ്സയിലെയും ലെബനാനിലെയും ആക്രമണങ്ങള്‍ മാത്രം ഇതിനകം 33 ദശലക്ഷം ടണ്‍ കാര്‍ബണ്‍ ഡയോക്‌സൈഡ് ഇക്വിവാലന്റ് അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് പുറന്തള്ളിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് ജോര്‍ദാന്‍ പോലുള്ള ഒരു രാജ്യം ഒരു വര്‍ഷം പുറത്തുവിടുന്ന ആകെ മലിനീകരണത്തിന് തുല്യമാണ്. സ്‌ഫോടനങ്ങള്‍ മൂലം അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ഉയരുന്ന സൂക്ഷ്മകണികകള്‍ (പി എം 2.5), നൈട്രജന്‍ ഓക്‌സൈഡുകള്‍, സള്‍ഫര്‍ ഡയോക്‌സൈഡ് എന്നിവ വായുവിനെ വിഷലിപ്തമാക്കുക മാത്രമല്ല, അത് അമ്ലമഴക്കും (Acid Rain) കാരണമാകുന്നുണ്ട്. ഇറാന്‍ റെഡ് ക്രസന്റ് നല്‍കുന്ന മുന്നറിയിപ്പ് പ്രകാരം ഇത്തരം അമ്ലമഴ വായുവിലെ വിഷാംശങ്ങളെ മണ്ണിലേക്കും ജലസ്രോതസ്സുകളിലേക്കും എത്തിക്കുകയും ആവാസവ്യവസ്ഥയെ തകര്‍ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

യുദ്ധം കഴിഞ്ഞാലും അതിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങള്‍ അവസാനിക്കുന്നില്ല. മിസൈല്‍ സ്‌ഫോടനങ്ങളില്‍ കെട്ടിടങ്ങള്‍ തകര്‍ന്നു വീഴുമ്പോള്‍ ഉണ്ടാകുന്ന കോണ്‍ക്രീറ്റ് പൊടി, ആസ്ബറ്റോസ്, കനത്ത ലോഹങ്ങളെന്നിവ വായുവില്‍ മാസങ്ങളോളം തങ്ങിനില്‍ക്കും. സിറിയയിലെയും യുക്രൈനിലെയും നഗരങ്ങളില്‍ ഇത്തരം വിഷപ്പൊടികള്‍ ശ്വസിച്ച് പതിനായിരക്കണക്കിന് ആളുകള്‍ക്ക് അര്‍ബുദം പോലുള്ള മാരക രോഗങ്ങള്‍ റിപോര്‍ട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

യുദ്ധഭൂമികളില്‍ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്ന വൈറ്റ് ഫോസ്ഫറസ് പോലുള്ള രാസവസ്തുക്കള്‍ വായുവുമായി സമ്പര്‍ക്കത്തില്‍ വരുമ്പോള്‍ ഓക്‌സിജനെ വേഗത്തില്‍ ദഹിപ്പിക്കുകയും മാരകമായ ഫോസ്ഫറസ് പെന്റോക്‌സൈഡ് പുക രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ (ഡബ്ല്യു എച്ച് ഒ) കണക്കനുസരിച്ച്, യുദ്ധബാധിത പ്രദേശങ്ങളില്‍ വായുമലിനീകരണം മൂലമുള്ള മരണനിരക്ക് സാധാരണ പ്രദേശങ്ങളേക്കാള്‍ 400 ശതമാനം കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ, മിസൈലുകളില്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഹൈഡ്രാസൈന്‍ പോലുള്ള ഇന്ധനങ്ങള്‍ കത്തുമ്പോള്‍ അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഓസോണ്‍ പാളിക്ക് കനത്ത ആഘാതമേല്‍പ്പിക്കുന്നു. ഇത് അള്‍ട്രാവയലറ്റ് രശ്മികള്‍ നേരിട്ട് ഭൂമിയില്‍ പതിക്കാന്‍ കാരണമാകുന്നു.

യുദ്ധമുണ്ടാക്കുന്ന മലിനീകരണങ്ങള്‍ ഭാവിയെ സംബന്ധിച്ച് നടത്തുന്ന പ്രവചനങ്ങള്‍ ഭീതിജനകമാണ്. നാറ്റോ രാജ്യങ്ങള്‍ തങ്ങളുടെ പ്രതിരോധ ബജറ്റ് വര്‍ധിപ്പിക്കാനും കൂടുതല്‍ സൈനിക സന്നാഹങ്ങള്‍ ഒരുക്കാനും തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത് 2030ഓടെ ആഗോള കാര്‍ബണ്‍ ഉത്പാദനം വന്‍തോതില്‍ ഉയരാന്‍ കാരണമായേക്കാം. 2026ഓടെ ലോകത്തെ സൈനിക മലിനീകരണം ആഗോള മലിനീകരണത്തിന്റെ ആറ് ശതമാനം കടക്കുമെന്ന് കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ ഏജന്‍സികള്‍ മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കുന്നു. ഇത് പാരീസ് കാലാവസ്ഥാ കരാര്‍ ലക്ഷ്യമിടുന്ന 1.5 ഡിഗ്രി സെല്‍ഷ്യസ് താപനില പരിധി എന്നത് കേവലം ഒരു സ്വപ്‌നം മാത്രമായി അവശേഷിപ്പിക്കും.

സമാധാനം എന്നത് കേവലം രാഷ്ട്രീയമായ ഉടമ്പടിയല്ല, അത് ഭൂമിക്ക് ശ്വസിക്കാനുള്ള അനുവാദമാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളില്‍ സൈനിക മലിനീകരണത്തിന് പ്രത്യേക നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ ഇല്ലാത്തത് ഒരു വലിയ വീഴ്ചയാണ്. ഹരിതഗൃഹ വാതകങ്ങള്‍ കുറയ്ക്കാനുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ കൈവരിക്കണമെങ്കില്‍, സൈനിക മേഖലയെക്കൂടി മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ നിയമങ്ങളുടെ പരിധിയില്‍ കൊണ്ടുവരേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. യുദ്ധം അവസാനിക്കാതെ വായു ശുദ്ധമാകില്ല. വായു ശുദ്ധമാകാതെ ഭൂമി നിലനില്‍ക്കില്ല. നാളെയുടെ കുഞ്ഞുങ്ങള്‍ക്ക് വിഷപ്പുകയില്ലാത്ത ഒരു ആകാശം നല്‍കാന്‍ നമുക്ക് യുദ്ധത്തിനെതിരെ ഒരു ആഗോള കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം തീര്‍ക്കാം.